Voeding voor en na een operatie

Een goede lichamelijke conditie verkleint de kans op problemen tijdens een operatie en zorgt ervoor dat je na de operatie sneller herstelt en eerder naar huis kunt. Als je (veel) gewicht hebt verloren of minder gezond hebt gegeten, kun je tekorten hebben aan belangrijke voedingsstoffen. Dan krijg je voor en na de operatie dieetadviezen om je voedingstoestand te verbeteren.

Screening voor de operatie

Als je wordt geopereerd maakt de specialist een inschatting van je algehele gezondheid. Om te kijken hoe fit je bent, zal de specialist bijvoorbeeld vragen stellen over je leefstijl. Bijvoorbeeld of je genoeg beweegt, of je rookt, alcohol drinkt en of je gezond eet. Je krijgt dan adviezen om je leefstijl aan te passen zodat je zo fit mogelijk de operatie kunt ondergaan en sneller herstelt.

Ondervoeding

De specialist kijkt ook of je ondervoed bent. Ondervoeding betekent dat je lichaam een tekort aan voedingsstoffen heeft, vooral energie en eiwit. Om aan energie en eiwit te komen gebruikt het lichaam zijn reservevoorraden. Vetweefsel wordt dan afgebroken, maar ook spierweefsel. Hierdoor val je af en wordt je conditie minder goed. Door ondervoeding kun je je moe en slap voelen. Ook heb je sneller infecties. Bij ondervoeding duurt het dan ook langer voordat je hersteld bent na de operatie. Het is belangrijk om (het risico op) ondervoeding direct te behandelen.

Ondervoeding aanpakken voor de operatie

Bij ondervoeding of een verhoogde kans op ondervoeding kan de arts je verwijzen naar een diëtist, fysiotherapeut en/of een ‘voedingsteam’. Dit is een team dat meestal bestaat uit een arts, een voedingsverpleegkundige, diëtist, fysiotherapeut en apotheker. Je maakt dan samen een persoonlijk behandeladvies dat goed bij jouw situatie past.

  • De dieetbehandeling van (een risico op) ondervoeding begint minstens 7 tot 14 dagen voor de operatie. Hoe eerder je begint, hoe beter.
  • Je volgt een dieet waarmee je meer energie, eiwitten en andere belangrijke stoffen binnenkrijgt. Je kunt ook aanvullende dieetproducten krijgen, zoals energie- en eiwitrijke drinkvoeding. Drinkvoeding is vloeibare voeding in een flesje waar belangrijke voedingsstoffen in zitten.
  • Kun je door een ziekte en/of de behandeling niet goed eten? Bijvoorbeeld omdat je erg misselijk bent of niet goed kunt slikken? Dan kun je sondevoeding krijgen. Sondevoeding is vloeibare voeding die via een slangetje (sonde) direct in de maag of in de darm komt. Sondevoeding bevat vocht, energie en alle voedingsstoffen die je dagelijks nodig hebt en kan het gewone eten voor een deel of helemaal vervangen.
  • Als je erg ondervoed bent, dan kan de specialist adviseren om de operatie uit te stellen. Je hebt dan meer tijd om in een goede voedingstoestand en betere conditie te komen.

Ondervoeding tegengaan na de operatie

  • Het is belangrijk om na de operatie zo snel mogelijk weer te eten en te drinken. Hierdoor gaat je herstel sneller en kun je eerder naar huis. Hoeveel je kunt eten, hangt af van je persoonlijke situatie, bijvoorbeeld de operatie die je hebt gehad. Je overlegt dit met je specialist.
  • Kun je niet eten of heb je geen zin in eten doordat je misselijk bent, moet overgeven of pijn hebt? Bespreek dit met je arts. Je kunt daar vaak medicijnen voor krijgen. Een diëtist kan adviezen geven waardoor eten beter gaat.

Als je na de operatie een bepaalde periode niet mag eten of zo ziek bent dat je niet genoeg kunt eten, dan kan in overleg met de arts direct of na een paar dagen na de operatie sondevoeding gestart worden.