Werkplezier in beweging

Werkplezier is onmisbaar voor goede zorg én om het vak op een gezonde en duurzame manier te kunnen blijven uitoefenen. Het ontstaat wanneer je werk betekenisvol voelt, je ruimte ervaart om zelf keuzes te maken en te groeien, en wanneer je je competent, verbonden en gewaardeerd voelt. Binnen de anesthesiologie waar acute zorg, verantwoordelijkheid en teamwork dagelijks samenkomen, staat dat werkplezier soms onder druk.

De werkgroep I’M SAFE ziet werkplezier dan ook niet alleen als een factor die bijdraagt aan duurzame inzetbaarheid, maar ook als een kritische indicator én hefboom om die inzetbaarheid te versterken. Daarom stimuleren we onderzoek, verzamelen en delen we best practices, publiceren we relevante inzichten en ondersteunen en adviseren we anesthesiologen bij werkgerelateerde vraagstukken uit de dagelijks praktijk.

Wat is werkplezier

Herken je dit? Je wordt 's ochtends wakker, het is een mooie dag, er wacht een interessante klus, en je voelt je energiek en gemotiveerd. Of juist het tegenovergestelde: een intensieve dag ligt achter je, je hebt een lastige casus gehad en morgen staat er een moeilijk gesprek gepland. Je denkt: “Nu even niet.”
Beide situaties illustreren hoe werkplezier kan fluctueren. Werkplezier verwijst naar de beleving van werk als zinvol, motiverend en voedend – zowel fysiek als mentaal. Het gaat verder dan simpelweg ‘plezier hebben’: het draait om duurzaam gemotiveerd blijven, ook onder druk. Werkplezier ontstaat wanneer werk inhoudelijk voldoening geeft, ruimte biedt voor autonomie en ontwikkeling, en plaatsvindt binnen een rechtvaardige en ondersteunende werkomgeving.

Wat beïnvloed werkplezier?

Werkplezier wordt bepaald door de balans tussen energiebronnen (resources) en taakeisen (demands) – een model dat helder wordt beschreven in het Job Demands-Resources Model van Demerouti, Bakker, Nachreiner & Schaufeli (2001).

Energiebronnen

Autonomie, sociale steun, feedback, waardering en ontwikkelmogelijkheden zijn voorbeelden van bronnen die energie geven. Ze versterken motivatie, vergroten veerkracht en stimuleren bevlogenheid. Bevlogen medewerkers hebben vaak méér energie en bouwen hun resources verder uit, een proces dat ook wel job crafting wordt genoemd.

Taakeisen
Fysieke, mentale of emotionele belasting kan werkplezier onder druk zetten – vooral wanneer deze eisen langdurig te hoog zijn of onvoldoende worden opgevangen. Overbelasting kan leiden tot uitputting, demotivatie en zelfs zelfondermijning: een vicieuze cirkel waarin twijfel en stress elkaar versterken (Bakker & Demerouti, 2001). 

Gelukkig werkt het ook andersom: voldoende energiebronnen maken taakeisen beter hanteerbaar en versterken je bevlogenheid. Beide processen beïnvloeden elkaar wederzijds.
De balans tussen demands en resources kan actief worden beïnvloed door regulatoren – strategieën en omgevingsfactoren die helpen belasting te verminderen en bevlogenheid te versterken (Demerouti, 2023).
Voorbeelden van regulatoren zijn een waarderende en lerende organisatiecultuur, ondersteuning van leidinggevenden, collega’s, vrienden of familie maar ook je eigen vaardigheden om hulp te vragen, proactief te handelen en goed te ‘cop-en’ met stress

Taakeisen zijn niet per definitie negatief
Uitdagingen (*) kunnen juist bijdragen aan je ontwikkeling, mits ze worden ondersteund door passende bronnen en regulatoren. Zoals Vygotskij (1932–1934) al beschreef: leren vindt plaats aan de randen van je comfortzone, met begeleiding en steun.
Nieuwe vaardigheden ontwikkel je niet door alles makkelijk te houden, maar door moeilijke situaties aan te gaan met vertrouwen, steun en veerkracht.
 

Inzicht in ons eigen werkplezier

Hoe staat het met het werkplezier van anesthesiologen en AIOS in Nederland? Om die vraag te beantwoorden is de Werkpleziermonitor ontwikkeld, gebaseerd op gevalideerde single-item vragen uit de WelzijnsApp (MEDBOOK), het Job Demands-Resources-model, en open reflectie op taakeisen, energiebronnen en best practices. 
Tussen maart en juni 2025 vulden NVA-leden de monitor in. De meeste anesthesiologen ervaren veel werkplezier (>85%), maar een substantiële groep rapporteert werkstress (25%), verminderde autonomie (28%) en burn-outklachten (13%). Deze risico’s hangen vooral samen met de werkcontext (UMC > AZ > STZ), en niet met geslacht, werkuren of ervaring.
De kwalitatieve resultaten bieden concrete handvatten om werkplezier te behouden en te versterken — op individueel, leiderschaps- en organisatieniveau. De uitkomsten voeden het strategisch beleid van de Nederlandse Vereniging voor Anesthesiologie en gerichte verbetermaatregelen in de praktijk.

Benieuwd naar jouw eigen werkplezier? De Werkpleziermonitor is nog steeds beschikbaar.

Wil je meer weten?

Overzicht relevante literatuur over werkplezier

• In het artikel Van burnout naar bevlogenheid: Werk en welbevinden in Nederland beschrijft Schaufeli, op basis van een representatieve steekproef van Nederlandse werknemers, de verdeling van bevlogenheid en burn-outklachten en de belangrijkste beïnvloedende factoren. Daarbij worden vooral sociale energiebronnen, zoals een goede teamsfeer, geïdentificeerd, naast stressoren die veelal samenhangen met veranderingen op het werk en in mindere mate met werkdruk. De toepassing van het Job Demands–Resources-model laat zien dat het versterken van energiebronnen, psychologisch kapitaal en bevlogen leiderschap cruciaal is voor welbevinden en positieve werkuitkomsten.
  Referentie: Schaufeli, W.B. (2015). Van burnout naar bevlogenheid: Werk en welbevinden in Nederland. Management & Organisatie, 69, 15–31. https://www.wilmarschaufeli.nl/publications/Schaufeli/437.pdf
•  In het theoretische artikel Job demands-resources theory in times of crises beschrijven Demerouti en Bakker hoe werknemers en organisaties omgaan met crises zoals COVID-19. Het artikel laat zien dat niet alleen taakkenmerken, maar ook hulpbronnen en eisen op individueel, familiaal, team- en organisatieniveau, evenals regulatiestrategieën van deze actoren, gezamenlijk het welzijn en de motivatie van werknemers beïnvloeden. Door integratie van crisismanagementliteratuur formuleert het artikel nieuwe, toetsbare hypothesen over werkfunctioneren en welbevinden in turbulente tijden. Referentie: Demerouti, E., & Bakker, A.B. (2023). Job demands-resources theory in times of crises: New propositions. Organizational Psychology Review, 13(3), 209–236. https://doi.org/10.1177/20413866221135022
• In het artikel Prioritising nurses’ and doctors’ health at work: a scoping review of monitoring instruments geven Boskma et al. een uitgebreid overzicht van instrumenten om de gezondheid en het welbevinden van artsen en verpleegkundigen te meten, gebaseerd op het Job Demands–Resources-model. De review identificeerde 986 unieke meetinstrumenten en laat zien dat gezondheid op het werk multidimensionaal is en niet met één enkel instrument volledig kan worden beoordeeld. Daarom adviseren de auteurs om instrumenten bewust te selecteren of te combineren op basis van relevante domeinen, zodat gerichte interventies kunnen worden ontwikkeld om het welbevinden en de kwaliteit van zorg te verbeteren. Boskma A, Braak K, Demenaga K, Idema D, Hooft L, Wietasch G, Franx A, van der Laan MJ. Prioritising nurses' and doctors' health at work: a scoping review of monitoring instruments. BMJ Open. 2024 Aug 17;14(8):e079861. https://bmjopen.bmj.com/content/14/8/e079861
• Het boek ‘Het is maar werk’ van Hans Rode biedt artsen praktische handvatten om met meer regie en duurzaamheid door hun medische loopbaan te navigeren. Aan de hand van eigen ervaringen en bewezen anti-burn-outinterventies laat hij zien hoe artsen kunnen omgaan met perfectionisme, werkdruk, relaties en loopbaankeuzes binnen en buiten de zorg. Het boek maakt expliciet wat vaak ontbreekt in de geneeskundeopleiding: hoe je als arts gezond, effectief en met plezier blijft functioneren. Referentie: Rode, H. Het is maar werk: het anti-afbrandboek voor artsen. https://www.medischcontact.nl/actueel/laatste-nieuws/artikel/als-artsen-instorten-ligt-het-aan-het-systeem
• Het boek Werken aan amplitie introduceert amplitie als een benadering die zich richt op het versterken van welbevinden en functioneren van medewerkers, in plaats van het oplossen of voorkomen van problemen. Investeren in menselijk kapitaal blijkt zowel voor medewerkers als organisaties waardevol, met effecten zoals meer motivatie, minder verzuim en hogere productiviteit en innovatie. Het boek positioneert amplitie als een kernconcept van de positieve organisatiepsychologie en als toekomstig onderdeel van het DNA van succesvolle organisaties.
  Referentie: Koen, Y., & Van Keulen, S. Werken aan amplitie: De toepassing van positieve organisatiepsychologie. https://www.swpbook.com/boeken/4/communicatie-management-en-organisatie/2236/werken-aan-amplitie

Klikbeets 

De website Dokterhoe is een initiatief van werkgeversorganisatie UMCNL en de werknemersorganisaties CNV Zorg & Welzijn, FBZ, FNV Zorg & Welzijn, LAD en NU'91. De site is bedoeld voor iedereen die in een umc werkt: tijdelijke en vaste medewerkers, uitzendkrachten, medewerkers van ingehuurde bedrijven, ingehuurde zzp’ers, leden van maatschappen, vrijwilligers, studenten en promovendi. Dit introductiefilmpje geeft een korte uitleg over Dokterhoe.

Podcasts
Ben je een echte podcastliefhebber, dan kun je bij onderstaande meer aangaande het onderwerp luisteren:
Artsen Podcast (KNMG) met gesprekken over actualiteiten die het artsenvak raken:
De PodcastPsycholoog met experten in gesprek over relevante psychologische thema’s
Healthwise NL met tips en inzichten hoe je je gezondheid kan optimaliseren
Curing the curriculum, a journey towards more care, more humanity, and more leadership
Spuiten en Prikken, de podcast over de anesthesie